Procesy metrologiczne odgrywają bardzo istotną rolę w wielu gałęziach przemysłu, nauki oraz w powszechnym funkcjonowaniu laboratoriów i zakładów produkcyjnych. Pomiary są fundamentem do kontrolowania jakości, badania zgodności z standardami a także zapewniania wielokrotności rezultatów, dlatego tak istotne jest ich odpowiednie przygotowanie i kontrola. Jednym z działań wykonywanych w tym zakresie jest wzorcowanie i kalibrowanie przyrządów pomiarowych, które pozwala określić czy urządzenie funkcjonuje prawidłowo i jakie ewentualne odchylenia mogą występować w uzyskiwanych wynikach.

W praktyce znaczy to porównywanie wskazań przyrządu z wartościami odniesienia uzyskanymi z urządzeń o znanej dokładności, co pozwala ocenę jego przydatności w dalszych pomiarach.

Różnica między wzorcowaniem i kalibrowaniem często bywa mylona, a jednakże są to dwa odrębne pojęcia. Wzorcowanie to proces polegający na odniesieniu wskazań urządzenia do wartości wzorca o określonej klasie dokładności i dokumentowaniu uzyskanych wyników bez ingerencji w samo urządzenie. Kalibrowanie natomiast obejmuje sposobność wprowadzenia regulacji w przyrządzie, by wskazania były kompatybilne z wartościami odniesienia. Znaczy to, że wzorcowanie daje możliwość tylko stwierdzić dokładność przyrządu, a kalibrowanie umożliwico więcej jego korektę. Oba procesy są stosowane w zależności od potrzeb użytkownika, założeń normatywnych lub specyfiki danej branży.

Znaczenie działań takich jak wzorcowanie i kalibrowanie ma szczególne miejsce w obszarach, gdzie precyzja pomiarów jest kluczowa, np w medycynie, lotnictwie, energetyce czy produkcji elementów mechanicznych. Dosłownie niewielkie odchylenia w pomiarach mogą wpływać na przebieg procesów technologicznych albo na bezpieczeństwo użytkowania danego produktu. Z tego względu regularne sprawdzanie przyrządów pomiarowych umożliwia uniknąć błędów wynikających z ich zużycia, starzenia się podzespołów czy wpływu czynników umiejscowionych na zewnątrz, takich jak temperatura czy wilgotność. W niektórych dziedzinach wymagane jest prowadzenie dokumentacji potwierdzającej wykonanie wzorcowania, co stanowi bazę do audytów i kontroli jakości.

W praktyce procesy związane z przygotowaniem i kontrolą urządzeń pomiarowych obejmują zarówno proste narzędzia, takie jak suwmiarki czy manometry, jak i bardziej skomplikowane aparaty elektroniczne, w tym analizatory czy systemy automatyczne. Zakres i częstotliwość wzorcowania a także kalibrowania uzależniony jest od założeń technicznych, rodzaju wykorzystania oraz intensywności użytkowania sprzętu. Warto zauważyć, że choć oba procesy mają wspólny cel związany dokładnie pomiarów, to ich przebieg i skutki są różne, a ich odpowiednie przededukowanie ma znaczenie dla utrzymania właściwego poziomu testom jakości w różnorakich dziedzinach działalności człowieka.

Polecamy: świadectwo wzorcowania temperatury.